Azərbaycan türkcəsinin əlifbası

A a : Ana           آنا             P p: Pambıq پامبیق      

B b: Bal            بال             R r: Qar قار                  

C c: Cücə      جۆجه             S s: Suسوُ                   

Ç ç :Çörək    چؤره‌ك            Ş ş: Şüşə شۆشه            

D d: Dil            دیل              T t: Türk تۆرك               

E e: Ev             ائو              U u: Ulduz     اوُلدوُز           

Ə ə: Əl             اَل               Ü ü: Üzüm اۆزۆم            

F f: Fındıq    فیندیق             V v: Varlıq وارلیق         

G g: Göz         گؤز             Y y: Yarpaqیارپاق          

Ğ ğ: Dağ         داغ              Z z: Zınqırovزینقیروْو      

H h: Heyva      حئیوا       

X x: Xoruz    خوْروُز   

I ı : Ildırımایلدیریم   

İ i: İlikایلیك             

J j: Jurnal    ژوُرنال    

K k :Keçi كئچی      

Q q: Qurdقوُرد     

L l: Ləpəله‌په        

M m: Maralمارال  

N n: Narنار         

O o: On     اوْن          

Ö ö: Ön           اؤن

 

الفبای زبان ترکی آذربایجانی:

آ  ا عا                                       A a         مثل کلمه ی آغاج ağac : درخت

اَ   َ (فتحه)، ه ـه، عَـ                     Ə ə          مثل کلمه ی ال əl : دست

اُو  و، عُـ                                    O o         مثل کلمه ی اُتاق otaq : اتاق

او  و، عو                                   U u          مثل کلمه ی اوشاق uşaq : کودک

او  و، عو                                   Ü ü          تلفظ در کلمه گوموشو gümüşu : نقره‌ای

اؤ  ؤ                                        Ö ö          تلفظ در کلمه گؤز göz : چشم

ائـ   ئـ  ئ، عِـ (کسره)                   E e          مثل کلمه ی ائل el : مردم

بـ  ب                                        B b

پـ  پ                                        P p

تـ  ت،  ط                                   T t

جـ  ج                                       C c          تلفظ در کلمه جان can : جان

چـ  چ                                       Ç ç          تلفظ در کلمه چای çay : رود، چای

هـ  ـهـ  ، حـ  ح                          H h

خـ  خ                                       X x

د  ـد                                       D d

ر ـر                                          R r

ز ـز، ضـ  ض، ظ                           Z z

ژ                                             J j

سـ  س، صـ  ص، ثـ  ث                  S s

شـ ش                                      Ş ş

غـ  ـغـ  ـغ  غ                             Ğ ğ

فـ  ف                                       F f

قـ  ق                                      Q q          تلفظ در کلمه قیزیلی qızılı : طلایی

کـ  ک                                      K k

گـ  گ                                      G g

لـ  ل                                         L l

مـ  م                                      M m

نـ  ن                                       N n

و                                            V v

ایـ  یـ  ی                                    I ı          تلفظ در کلمه ساری sarı : زرد

یـ  ی                                      Y y    فقط صدای “ی” می دهد در کلمه ی ” یار” (صدای “ای” نمی دهد مثل “ایران” )

ایـ  یـ  ی                                     İ i   فقط صدای “ای” می دهد در کلمه ی ” ایران” (صدای “ی” نمی دهد مثل “یار” )

به جز حروفی که تلفظ آنها در جلوی آن قرار دارد، تلفظ بقیه حروف مشابه زبان فارسی می باشد.

نكته مهم: واج “ای” که مشابه آن در فارسی هم هست و همان طور تلفظ می شود، در خط لاتین ِ نوشتار ِ ترکی آذری، در هر دو صورت ِ حرف بزرگ و حرف کوچک، نقطه دارد: İ i

و حرف “ای” ِ کوتاه  که معادل فارسی ندارد، نه در حرف بزرگ و نه در حرف کوچک نقطه ندارد: I ı

سوال: آیا ترکی آذربایجانی، مثل فارسی  واج /ق/ دارد؟

جواب: بله. ترکی آذربایجانی واج /ق/ دارد، اما در نوشتار به صورت “غ” نوشته می شود. مانند: “آغلادی” به معنای گریه کرد، که “غ” ِ  آن مانند واج /ق/ فارسی تلفظ می شود.

اما اکثر کلماتی که بین فارسی و ترکی آذربایجانی مشترک می باشند و نوشتار فارسی آنها با “ق” است ( مانند کلمه “اقتصاد” ) ، در ترکی حرفی بین “ق” و “گ” تلفظ می شود که مثال صوتی و نوشتاری آن در بالا ذکر شد.