يامان داريخميشام سن اوچون آنا

جابر نوروزي

نفسين اوزومه ده يمير نه واختدي،

اللرين قاپيمي دؤيمور نه واختدي،

انتظار قالميشيق گؤر بيرنه واختدي،

يامان داريخميشام سن اوچون آنا

دوشمه رم بير اؤزگه آرزويا سنسيز،

گئجه لر گئتمه رم يوخويا سنسيز،

يئيه سيز بير ائودي بو دونيا سنسيز،

يامان داريخميشام سن اوچون آنا

سني بو هفته لر آيلار ايسته يير،

ساچين تك آغاران چايلار ايسته يير،

دونيانين اؤزوده لايلا ايسته يير،

يامان داريخميشام سن اوچون آنا

عؤمور بيرقايق دير ايماني سنسن،

حياتين بئشيگي عنواني سنسن،

كومان سيز كؤنلومون گوماني سنسن،

يامان داريخميشام سن اوچون آنا

 

ايلك مكتبدن اؤنجه

آنام دئيير: لاپ كؤرپه واختيندان كاغيذا كتابا هوسين وارايدي. باشقا اوشاقلاردان فرقلي اولاراق، هر يئرده كتاب و حتي كاغيذ پارچاسي گؤرسه ايديم، اونا طرف جان آتمالي ايديم.

بئله بير هوسله اوچ ياشيما دولدوم. مندن اوچ ياش بؤيوك قارداشيم، ياشي نين بؤيوك اولدوغونا باخماياراق، بيرينجي مكتبه گئتدي. آخي كنديميزده همين ايل، ايلك دفعه اولاراق، مكتب آچيليردي. 20 ـ نجي عصرين سون لارينا باخماياراق آذربايجان كندلرينين يوزه دوخساني تحصيلدن محروم ايدي. بيزيم كنديميز شهردن 8 كيلومتر ياخينليقدا يئرلشسه ده، نه اينكي يئني اوصوللاردا مكتب، حتي قديم مكتب خانادا يوخ ايدي.

ياسلاردا،  محرم و اورجلوق آيلاريندا قونشو كندلردن خصوصي ايله «اووقان» كنديندن ميرزا عزيز آدلي بير عاليم، كنديميزين اؤلولرنيه ناماز و ديري لرينه ايسه شريعت مسئله لريندن دانيشاردي.(1)

ميرزا عزيز اوجا صلوات چئويرمه يه چوخ بازليغي اولدوغوندان، ايشدن يورولان كندلي لرين حاللاريني گؤروب، هميشه صلوات گؤندره نده دئيه ردي: «لال اؤلمه يه سيز» بير صلوات دئيين.

 كنديميزه «ابراهيم زندي» آدلي بير معلم گليردي. بو يازيق معلم بيزيم اوز به اوز ائويميزده يئرلشن بير ائوين اوست اوتاغيني توتوب، اورداهم درس دئيير و هم ياتاردي.

آز ياشلي اولدوغونا راغماً، او معلمين هله ده قيافه سي گؤز اؤنوم ده دي. من كنديميزين ايلك شاگيردي اولان بؤيوك قارداشيملا هميشه دوراشارديم كي، مني ده اؤزو ايله مكتبه آپارسين او هئچ واخت آپارمادي و من بو خصوصدا اوندان اينجيرديم. آنجاق نه بيله ايديم، او يازيق بو ايشي گؤره بيلمزدي.

اوره ييمده هميشه مكتبه گئتمك دويغوسو، گونو گوندن قول ـ بوداق آتيردي.

دؤرد ياشيم اولاردي. اوره يي يوموشاق مهربان و بيزي هئچ واخت اؤز اوشاقلاريندان آيري توتمايان عميم، بوياشدا منه بوتون شرع مسئله لريني، خصوصي ايله، اصول دين، فروع دين و نامازداكي، اوز يئرينده، هاميسيني اؤيره تدي. هئچ ياديمدان چيخماز، محرم آيي ايدي. «داراب» كنديندن ميراز حسن آدلي يير روحاني، سونا بيم يم گيلين دوستو و قوناغي كيمي گليب، بو ايلين مرثيه سيني او دئيه جه ايدي. كندين مسجدي تمامي ايله دولموشدو. ميرزا حسن كندلي لري سيناغا چكمك اوچون، بير نئچه ديني مسئله سوروشدو. كندلي لريميز سيخيلماسين دئيه اليمي قوزاديم و اونون بوتون سئواللارينا جاواب وئرديم. عاليم اليني جيبينه آتيب منه «ايكي تومن» چيخاريب، وئردي. او زامان بؤيوك پول ايدي. من ده سونسوز بير سئوينج و غرور ياراندي. ميرزا حسن آتاما دئدي: مشه يعقوب، بو اوشاغي بؤيويه نه دن سونرا قوي روحاني اولسون.

اوشاقليق خاطيره لريمدن بيري ده شبئح (شبيه) چيخارماق ايدي. من بوتون اوشاقلاردان فرقلي اولاراق بير آز جسور ايديم. قالخيب نوحه دئيه رديم و يا ماللا مرثيه دئيه نده، قالخيب آياغا «افراد» دئيه رديم. بيلمزديم سسيم وار يا يوخ؟ آنجاق اونو بيليرديم كي، هامي مني تحويل آلير. بيرگون كنديميزين آغ ساققالاريندان بيري مصلحت گوردوكي، من سكينه شبئحي نين «مكالمه» سيني اوخويوم. بير نئچه گون تمريندن سونرا بؤيوك قارداشيم، اونا مانع اولدو و من گئجه سحره كيمي بونا گؤره آغلاديم. گون اوگون اولدوكي، كنديميزده قيزلاريندا درس اوخونماسينا شرايط ياراندي. بوتون كندلر بونا قارشي چيخدي. من گرچي بئشينجي كلاسدا و 13 ياشيندا ايديم. اؤزومدن بير ياش كيچيك اولان باجيمي، ايلك قيز اولاراق مكتبه يازديرديم چوخ تبليغدن سونرا، اوچ نفر قيز تاپديق كي مدرسه يه گئتمه يه حاضر اولدولار. هره بير سوز دئييردي آتامين دا آز قالا باغري چاتلاييردي...

 

پاورقي

1ـ اووقان سارابين ياخيليغيندا و سرنسر كندينين قونشولو غوندا يئرليشر.

 

عيسي ـ موسي

آذربايجاندا بوتون جانلي لارين اؤزلرينه مخصوص آدلاري وار. بعضي حاللاردا گؤرورسن، بير جانلي نين و يا حئيوانين اوندان چوخ آدي واردي. سارابين كندلرينده «اسحاق ـ موساق» آديندا بير قوش وار. دئيير بوقوش، سس وئره نده اوندا بير نوع غريب ليك و سيزيلتي حس اولونور.

بو خصوصدا ماراقلي بير احوالات واردير. آنجاق روايتين هانسي ولايت ده يارانديغي بللي دئييل. بعضي عاليم لر بو روايتين نخجيواندا يارانديغيني قئيد ائديرلر. اودا بعيد نظره گلمير.

دئيير:

كئچن لرده ايكي قارداش وارايدي. اونلارين بيري نين آدي موسي، او بيري نين آدي عيسي ايميش. بونلار بيرگون چؤلده دولانير ميشلار. هاوا كسگين ده ييشير.

اونلار بير ـ بيرلريني ايتيرير. آج با سوسوز دولانيب بير ـ بيرلريني تاپا بيلميرلر. نهايت اولو تانريدان ايسته ييرلركي اونلاري قوشا دؤنده ر سين. آللاه اونلاري قوش ائله يير. بونلار بير ـ بيرلريني چاغيريب بيري موسي او بيريسي ده عيسي دئيير. اونا گؤره ده قوشلارين آدي «عيسي ـ موسي» اولور.

گويا قوشون سسين ده ده عيسي ـ موسي كيمي سس فورماسي ثبت اولونوبدور.

بيزيم ائل ديلينده عيسي ـ موسي، ديل قورومونا گؤره «اسحاق ـ موساق» كيمي تلفظ ائديلير.

بعضي ولايت لرده بو قوشا:

هوپ ـ هوپ، شانا پيتيك و «يا حق» قوشودا دئييلير. هاميسي نين دا اؤز يئري اؤز آنلامي واردير.

 

پاييز

يازاني: پونه ندائي

چئويره ني: سارابلي

بيليره م آجييا جاقسان

آمما نئيله مك اولار

پاييز مني اؤلدورور

عطير شوسه سيني

منيم جيبيمده قويوب

گئتميشدير

بلكه آغاجلاري اويدورسون

وقاييتسين

واخت يوخدور

اوزاقلاردا قالان

روحون نه اولدوغونو

سنه آنلاديم

و من نه قده ر پاييزين

قوخوسونو اليم

و...

واخت يوخدور

آچيلاجاقدير

 

قيشدان سونرا ياز كله ر

گونلرين بير گونو جاوان يولدان كئچيردي. يايين ايستيسي يئري تندير كيمي يانديريردي.

گنجين گؤزو يول قيراغيندا اوتوروب، اؤز ـ اؤزايله دانيشان هردن ده بير چوبوغونو توستوله دن قوجايا ساتاشدي.

قوجانين وضعيتي اونو آنديردي كي، نه ايسه اونا بير شئي اولوب، يادا يايين ايستي سي اونو بئله ناراحات ائله ييب، اونا گؤره جاوان قوجايا ياخينلاشيب سلام وئردي و عليك آلاندان سونرا، جاوان قوجايا دئدي: ـ بابا داغلارا يامان قار دوشوب.

قوجا ياشيني قوزاييب معنالي ـ معنالي جوانا باخيب دئدي: هه بالا قيشين كي دا قاردير.

جوان قوجا ايله يئنه ده باش ـ باشا قويماق ايسته دي و اوندان سرورشدو: آي بابا قيشين اولي دير، يوخسا آخيري؟

قوجا اوره ك سؤزون اونا بئله آنديردي: اوغلوم كيمه اولي دير، كيمه آخيري؟!

جاوان قوجانين بو سؤزوندن توتولدو و بيلدي كي، قوجا قبر ائوينه ياخينلاشديغي اوچون بئله دئيير. اونا گؤره قوجايا توختاقليق وئرمك مقصدي ايله دئيير: آي بابا هئچ نه يين فيكيرين ائله مه، قيشدان سونرا ياز گله ر.

قوجانين قاش ـ قاباغي داهادا توتولدو و گنج اوغلانا بئله دئدي: هه مني ده يانديران ائله بوراسي دير، ياز اولماسا اؤلمه يه نه وار. بو دونيانين گؤزه ل واختيندا گله باشينا قار قوجاليغي ياغا...

اوغلوم نه قدر قوجاليقدان اوزاق اولسان عؤمرون قيشي دايازدي، ائله كي ياشا دولدون اوندا بيله رسن كي، قيشين سويوغو، يايين ايستي سي نه دير. سنه نه واركي، سنه قيش دا ياي كيمي دير.

 

يئددي قارداش داغلاري

سرنسرلي

يئدي قارداشلار داغلاري باره ده ماراقلي بير افسانه واردير. افسانه يه گؤره، بير آغ ساققال قوجانين بويا ـ باشا چاتماقدا اولان يئدي اوغلو وارايميش، قوجانين ايشدن دوشه ن واختيندا ياغي (دوشمن ـ ين) يوروشلري آمان وئرميردي. گونلرين بيرينده ياغي لار وار گوجونو توپلاييب اونلارا هجوم چكيرلر.

يئددي گنج ايگيد اونلارين قارشينا چيخيرلار، دوشمن آمانسيز ليغيني و سايلاري نين آرتيق اولدوغونو گؤروب دؤيوشه كئچسه لرده، قارداشلار گؤرورلر بئله گئتسه، اونلار مغلوب اولا جاقلار، قارداشلار آللاها يالواريب، سيتغاييرلاركي، بيزي داغا دؤنده ر، بلكه ائليميز، ياغي نين الينه كئچمه سين.

اولو تانري اونلارين بو آرزوسونو يئرينه يئتيرير، قارداشلار داغا دؤنور، ياغي نين قارشيسيني آلير. ائليميز بو داغلارا يئددي قارداش آدي وئرير.

 

كتاب تانيتيمي

بير سويوم تانرييا چكميش

يوخاريدا تانيش اولدوغونوز بو كتابين مؤلفي، تبريزين درين دويغولو شاعيره لريندن اولان شكرانه خانيم عالم دير. 72 صحيفه دن عبارت اولان بوشعر مجموعه سي، تبريزين اختر نشر ائوي طرفيندن، چاپ اولوب، ساتيشا وئريلميشدير. سؤزوگئده ن بو كتابين اوستون مزيتي لريندن بيري ده، اونا آذربايجانين ايكي اديبي دوكتور صمد رحماني و اوستاد ابوالفضل عليمحمدي نين، اؤز اوره ك سؤزلريني يازمالاري دير. بيز نشريه ميز آديندان هم بو ايكي اوستادا و هم ده شكرانه عالم خانيما اؤز تشكرلريميزي بيلديريپ، اوندان ايكي شعر ايله سيزي تانيش ائديريك.

 

شاعير

هر شاعير ائوينده

بير دلي قوناق

هر دلي ائوينده بير شاعير،

نه ياخشي

ايلك گوروشده

بير ـ بيريميزي داشا باسماديق

يوخسا

ائولريميز

قوناقسيز قالاردي!

 

قانادلي آت

يولچونون

آردينجا

قانادلي آت آغلاديم

سفردن

قايتديغي آن

مني

ناغيللارا

قاچيرسين!